Werk en schuldgevoel gaan bij veel moeders samen. Schuldgevoelens kosten energie en veroorzaken stress. Waar komt dat schuldgevoel vandaan en hoe kom je ervan af?

Of je nu veel, weinig of niet werkt, voor het schuldgevoel maakt dat niet uit. Wie teveel werkt voelt zich schuldig over het gebrek aan tijd voor de kinderen. Wie parttime werkt heeft het gevoel te kort te schieten op het werk en thuis en voelt zich daar schuldig over. Moeders zonder betaald werk vertellen me dat ze zich schuldig voelen, omdat ze te weinig bijdragen aan de maatschappij. Dat laatste valt meestal nogal mee. Zij werken net zo goed, maar krijgen er geen geld voor.

Boekenwurm 1

Innerlijk kompas en schuldgevoel

Wat is het verschil met vrouwen die geen schuldgevoelens hebben? Nieuwsgierig hoe vrouwen werk en moederschap combineren, heb ik de afgelopen tijd gesprekken gehad met vrouwen van verschillende generaties. Met vrouwen op de werkvloer en vrouwen in leidinggevende functies. Vrouwen die last hadden van schuldgevoelens en vrouwen bij wie het woord niet eens opkomt.

Schuldgevoelens zijn een product van onze eigen wensen en ons innerlijk kompas. Wensen zijn je dromen, je verlangens, dat wat je diep van binnen zelf graag wilt. Onze opvoeding en de maatschappij waarin we leven geven vorm aan ons innerlijk kompas. Het zijn onze normen en waarden. Als je innerlijke kompas dicht bij je eigen wensen ligt, dan is de kans op schuldgevoel niet zo groot. Vaak genoeg is dat verschil er wel. Iedere vrouw heeft haar eigen levensverhaal met haar eigen innerlijke kompas en hartewensen. Dat is ook de reden waarom de verschillen zo groot zijn.

Ambitie of gezin?

Soms lopen het innerlijk kompas en onze hartenwens zo uiteen dat er een crises volgt. Een vrouw opgegroeid in een gelovig milieu vertelt mij haar verhaal. Ze studeert, werkt daarna parttime en zorgt voor de kinderen. Ze voelt zich schuldig dat ze werkt én ze is ambitieus. Ze wil werk waarin zij zich kan ontplooien. De opvattingen over werk en gezin tussen haar en haar partner worden zo groot, dat ze besluiten uit elkaar te gaan. Dat is een verstrekkend gevolg van gehoor geven aan je wensen. Dat is dapper en moeilijk.

Door te werken bied je ook veel aan je kinderen

Het pakt goed uit voor haar. Ze werkt, in eerste instantie noodgedwongen, fulltime. Ze merkt dat dat beter bij haar past. Ze is gelukkiger, heeft meer financiële armslag en minder stress, zowel op het werk als thuis. Ze heeft geen schuldgevoelens meer.
“Je bent geen betere moeder als je met lange tanden een rol vervult die eigenlijk niet wilt. Als je een rol vervult waar je goed in bent en waar je blij mee bent, heb je veel meer te bieden aan je kinderen.”

Voor haar was het een lang proces, waarbij haar innerlijke kompas in overeenstemming kwam met haar eigen wensen. Door zich te verdiepen in vrouwenemancipatie, waardoor ze anders naar haar eigen normen ging kijken en met behulp van een therapeut.

Nederland Moederland

Uit onderzoek blijkt dat in Nederland een dominante moederschapscultuur is. De meeste mensen vinden dat moeders geregeld thuis horen te zijn bij de kinderen. Wel hoor je daarnaast nog parttime te werken, om heel precies te zijn is 24 uur werken het meest geaccepteerd. Onbewust nemen veel vrouwen deze opvatting mee in hun innerlijke kompas. Het is ook lastig om onderscheid te maken tussen je eigen wens en je innerlijk kompas. Vaak voel je dat verschil helemaal niet en lijkt het alsof je innerlijke kompas ook je eigen wens is.

Als je eigen moeder werkt

Als vrouwen zelf opgevoed zijn door een werkende moeder, hebben ze minder last van schuldgevoelens. Zij hebben aan den lijve ondervonden dat er niks ergs is aan een werkende moeder. Veel vrouwen hebben dit voorbeeld niet. In de jaren ’80 stopte nog 60% van de vrouwen na de geboorte van het eerste kind met werken.

Kopje thee?

Een vrouw met jonge kinderen vertelt dat haar moeder haar altijd gestimuleerd heeft om te studeren en te werken. Nu ze gescheiden is, is ze ook blij dat ze een goede baan heeft en financieel onafhankelijk is van haar ex. Ondanks de positieve houding van haar moeder heeft ze schuldgevoelens. “Ik vond het gewoon heel fijn dat mijn moeder thuis zat met een pot thee, zodat ik mijn verhaal kwijt kon”. Vrouwen zonder werkende moeder kunnen zich veel moeilijker voorstellen hoe het voor hun eigen kinderen is. Mijn moeder was thuis als wij uit school kwamen.  Ook zij heeft mij altijd gesteund in mijn keuze te blijven werken met kleine kinderen en toch heb ik ook geregeld last van schuldgevoelens. Ik kan mij nog het begrip “sleutelkinderen” herinneren. Het waren niet eens mijn eigen ouders die er zo over spraken, maar een beeld van zielige, eenzame kinderen is evengoed ergens in mijn brein blijven hangen.  Kortom, het voorbeeld dat je van huis uit mee krijgt, weegt zwaar mee in je innerlijke kompas. Ook als je eigen moeder je steunt in je keuze om wel te werken.

Innerlijk kompas onder de loep

Wil je van je schuldgevoel af dan is het noodzakelijk om je innerlijke wereld onder de loep te nemen. Wat wil je eigenlijk zelf? En wat is niet je eigen wens, maar de stem van de maatschappij, je opvoeding, de gemeenschap waarin je leeft? Hoe ga je om met de angsten om af te wijken van de norm om je heen? Het viel mij op dat de vrouwen die hun schuldgevoelens overwonnen hebben, vaak ook professionele hulp hebben gehad, omdat zij een persoonlijke crises hadden. Een gesprek met andere vrouwen die hetzelfde doormaken of een goede coach of therapeut kan een hoop leed wegnemen. Dat kan ook voordat er sprake is van een crises.

Heb je ook schuldgevoelens? Ik ben benieuwd naar jouw verhaal!

 


1.040 views | Geschreven door eindredactie