Koffie, ik zou geen dag zonder kunnen. Het mooie is dat dit drankje overal ter wereld bekend is, onder praktisch dezelfde naam: coffee, kaffee, Kahvi, Qahwa. 8 weetjes over één van de meest populaire drankjes ter wereld. 

1

De bonengordel / The Bean belt

Als je ’s ochtends vroeg met een nog slaperig hoofd je eerste koffie drinkt, vraag je je vast niet af waar die koffiebonen vandaan komen. Mocht die vraag ooit in je opkomen…
Bijna alle koffiebonen komen uit de zogenaamde Bean Belt –in goed Nederlands: de Bonengordel.

Boekenwurm 1

Dat is het gebied tussen de Kreeftskeerkring en de Steenbokskeerkring. Daar liggen bekende koffielanden als Colombia, Ethiopië, Indonesië en Guatamala. Je begrijpt dat het geen toeval is dat deze landen zo ‘op een rij’ liggen. De Bean Belt kent namelijk het perfecte klimaat voor koffiebonen. Vruchtbare grond, op grote hoogte in een tropisch klimaat, met een droog én een nat seizoen. Daar voelt de Coffea -zoals de Latijnse naam voor de koffieplant luidt- zich thuis. Maar voor jij je cafeïneshot kunt nemen, leggen de bonen nog een hele reis af.

2

Zoveel mensen, zoveel koffies

Er zijn wel honderd koffiesoorten verkrijgbaar. In de hippe koffietenten vragen ze je of je een organische Ethiopische koffie wilt of liever een aardse Sumatraanse. Dan is het goed om te weten dat er slechts twee soorten koffiebonen zijn. De Arabica en de Robusta.

De Arabica wordt verbouwd in de hoger gelegen gebieden van Afrika en Zuid-Amerika en heeft een milde smaak, een fijne geur en is niet erg krachtig. De Robusta koffieboon is veel krachtiger en harder van smaak. Deze bonen komen vooral uit lagergelegen gebieden in Afrika en Azië en ze bevatten twee keer zoveel cafeïne als Arabicabonen.

Uiteindelijk zijn de meeste koffiesoorten melanges van de Arabica- of de Robustaboon. De smaak van je koffie wordt bepaald door een samenspel van factoren zoals de hoogte, de hoeveelheid regen die de koffieplant heeft gehad, de melange, het brandproces en uiteindelijk ook nog je koffiekop. Een kwestie van smaak.

3

Fabels over koffie

Dat heerlijke kopje koffie krijgt allerlei fantastische eigenschappen toegedicht.

  • Cafeïne werkt vochtafdrijvend
  • Er bestaat koffie zonder cafeïne
  • Van koffie ontnuchter je

Sorry, ik moet je teleurstellen. Dat zijn slechts fabels.

Door koffie te drinken, verliest je lichaam niet meer vocht. Wel zorgt cafeïne er voor dat het vocht het lichaam sneller verlaat, omdat het de nieren stimuleert.

Cafeïnevrije koffie is helemaal niet cafeïnevrij. Want in een kopje cafeïnevrije koffie zit nog 2 tot 4 mg cafeïne. Niet vrij, maar heel wat minder dan de 65 mg. cafeïne die je met een kopje espresso binnenkrijgt.

Na een flinke hoeveelheid alcohol maakt koffie je niet nuchter. Het enige wat een bakkie troost in zo’n geval kan doen, is je iets alerter maken.

coffee-66850_640

4

Koffie is slecht voor je

Er zijn veel onderzoeken die zich richten op de vraag of koffie goed of slecht voor je is. Laten we beginnen met het slechte nieuws. Koffie is slecht voor je.

  • Als je jonger bent dan 55 en je drinkt vier kopjes koffie of meer per dag, dan heb je 56 procent meer kans om te overlijden. Dit blijkt uit een onderzoek waarvoor 45.000 volwassenen 17 jaar lang zijn gevolgd.
  • Volgens het Voedingscentrum is koffie mogelijk slecht voor zwangere vrouwen en hun kindje. Hoe meer cafeïne de moeder tijdens de zwangerschap drinkt, hoe groter de kans op een miskraam of op een baby met een laag geboortegewicht. Ook na de geboorte is het voor de moeder verstandig koffie links te laten staan. Tenminste als ze borstvoeding geeft. De cafeïne komt namelijk via de moedermelk bij de baby die daar onrustig van kan worden.

5

Koffie is gezond

Zoveel onderzoeken naar koffie, zoveel uitkomsten. En dus kan ik gelukkig ook -wetenschappelijk ondersteund- stellen dat koffie gezond is!
Zo bevatten koffiebonen –en dus ook de drank die je er van maakt- voedingsstoffen die een mens goed kan gebruiken. Eén kop koffie bevat:

  • Riboflavine (vitamine B2): 11% van de ADH.
  • Pantotheenzuur (vitamine B5): 6% van de ADH
  • Mangaan en kalium: 3% van de ADH
  • Magnesiumen niacine (B3): 2% van de ADH

Wie een aantal koppen koffie per dag drinkt, is goed bezig voor zijn aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voedingsstoffen.

Het drinken van 3-5 koppen koffie per dag kan het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten (HVZ) met 21% verminderen, stelt het ISIC (Institute for Scientific Information on Coffee) in een recent gepubliceerd rapport. 

Dat één of twee kopjes koffie de alertheid en aandacht verhogen is algemeen bekend. Dat komt door de cafeïne in de koffie. Maar wist je ook dat cafeïne bij duursporten, zoals hardlopen, fietsen en roeien de prestaties kan verhogen én spierpijn kan verminderen?

6

Goede koffie

Nu we het toch over goed en slecht hebben. Drink jij koffie met een keurmerk of let je daar niet op? Kan het je wat schelen dat een koffieboer in Guatamala slechts een schijntje krijgt van het geld dat jij neertelt voor een tall Mocha Latte bij Starbucks?

De laatste jaren zijn er verschillende keurmerken gekomen die zorgen dat koffieboeren een eerlijke prijs krijgen voor hun bonen. FairTrade/Max Havelaar, UTZ Certified of Organic. Dat is mooi. Maar het kan nog beter. Bijvoorbeeld met direct trade. In dat geval worden de bonen rechtstreeks bij de boeren ingekocht, zonder tussenhandelaar.

En bij fair chain gaan ze nog een stap verder. Dan let je niet alleen op de grondstof, maar op de hele keten. Dus ook het branden en de verkoop. Daar wordt namelijk het echte geld mee gemaakt. Wanneer een land als Ethiopië zijn eigen koffiebonen zou mogen branden, heeft het veel minder ontwikkelingshulp nodig. Je begrijpt dat daar een kleine revolutie voor nodig is.

Volgens Steve McCurry –de meester van het menselijke beeld-  zijn de mensen die koffie verbouwen in de hele bonengordel hetzelfde. “Het zijn goede mensen, die hetzelfde leven leiden, ondanks de grote verschillen in woonplek, godsdienst en taal.” Hij maakte een boek met portretten van koffieboeren in hun dagelijks leven buiten de koffievelden. De nadruk ligt op waardigheid, niet zieligheid. De opbrengst van zijn boek gaat, via de charitatieve Lavazza-stichting, naar ¡Tierra!, een ‘corporate social responsibility’-initiatief, dat 35 projecten heeft gefinancierd in Peru, Honduras, Colombia, India, Brazilië, Tanzania, Vietnam en Ethiopië. Doel ervan is de leefomstandigheden en de economische groei te bevorderen in de dorpen waar koffie wordt verbouwd.

7

De grootste koffieleut

In Europa zijn de meeste landen, zogenaamde koffielanden. Daar drinken ze meer koffie dan thee. Er zijn maar een paar landen waar de inwoners liever thee drinken dan koffie. Gokje wagen? Juist ja, het Verenigd Koninkrijk.

Hoewel we in Nederland echte koffieleuten zijn, spannen we niet de kroon als het gaat om de meeste kopjes koffie per persoon per dag.
Met 3,4 kopjes per dag zijn de Finnen de winnaar. Zweden drinken 3,3 kopjes koffie per dag en Nederlanders komen uit op 3,1 kopjes koffie per dag.

Ondanks dat de koffietentjes als paddenstoelen uit de grond schieten, drinken we in Nederland nog steeds meestal filterkoffie. Koffie van versgemalen bonen maakt nog maar 11,09% uit van de totale koffieconsumptie. Ik zeg: daar is nog een slag te winnen.

coffee-691464_1280

8

Creatief met koffie

Met koffie kun je alle kanten op. Gewoon een stevige mok vol in de ochtend, met ijsklontjes als verfrissend drankje, als smaakmaker in gebak. Maar er is veel meer mogelijk met koffie.

  • Rook je wel eens in de auto, maar vind je de geur daarna niet zo aantrekkelijk? Stop dan drie of vier vers gebrande koffiebonen in de asbak van de auto. Deze absorberen de sigarettengeur.
  • Japanners schijnen in een bad van gebrande koffiebonen te gaan liggen om zo de voedingsstoffen die in de bonen zitten door hun huid te laten opnemen.
  • Met een scrub van gemalen koffie verdwijnt je cellulitis. Let op dat je je daarna nog even inzeept en afspoelt. Anders heb je er meteen een bruinen-zonder-zon middel bij!
  • En wie weer -of nog steeds- filterkoffie zet, kan de resterende koffiedik heel goed gebruiken als huis-, tuin- en keukenmiddel voor van alles en nog wat. Bijvoorbeeld als  schoonmaakmiddel voor het toilet.

Koffie is hot

Al eeuwen drinkt de mensheid koffie. Toch is er niets ouderwets aan. Koffie is hot. Ook op Instagram. Onder #coffeeaddict en #coffeelover posten IG’ers de mooiste plaatjes van hun latte, cappuccino en espresso. Vind je alleen koffie een beetje saai? Je hebt ook accounts die foto’s van mooie mannen of vrouwen featuren. Uiteraard mét een heerlijke koffie.

Ik ben benieuwd of jij nog meer koffieweetjes of -fabels kent. Trakteer jezelf nog even op een bakkie en laat het me weten.

 


197 views | Geschreven door